Süper Türk Canavarı: Anadol
Ülkemizde birçok güzel şeyin, değeri anlaşılamadan yok olup gittiğine çok kez tanık olduk. Milletçe en büyük komplekslerimizden biri olan yerli marka araba yapımı konusunu düşündükçe ise yapamadıklarımızın ezikliğini bir kat daha hissederiz. Üretimden aciz ülkemizin, bu konuda sınırları birkaç defa zorladığı görülse de hala bir markamız yok. Umudu olanları incitmek gibi olmasın ama gelecekte de böyle devam edeceğinden eminim.
İlk yerli üretim araba denildiği zaman, günümüzde filmi ile gündemde olan 'devrim arabaları' akla geliyor. Nitekim 1961 yılında üretilen ilk arabanın macerası da kısa sürmüş. Arabanın tanıtımında, içine benzin koymadan çalışması beklenince, araba 100 metreden fazla ilerleyememiş, dolayısıyla projeden vazgeçilmiş. Diğer bir marka ise tabi ki günümüzde bile bazı yerlerde kullanılmakta olduğunu görebileceğimiz "Anadol".
Vehbi Koç'un girişimleri sayesinde 1966'da üretimine başlanan araçların; ekonominin iyi y önetilmemesi, yanlış pazarlama yöntemleri, petrol krizleri ve Ford Motor Company'nin caydırıcı girişimleri sonucunda 1984'de üretimine son verilmiş, Anadol yerini Ford Taunus üretimine bırakmış.
Anadol, üretim serüveninde birçok teknik yeniliğe öncülük yapmış araçları piyasaya sürdü. Örneğin; Anadol A2 dünyanın ilk dört kapılı Sedan arabası, A5 ise dünyanın ilk fiber-glass gövdeli 5 kapılı station-wagon arabasıdır. Turizm bölgelerinde kullanılması için tasarlanan Böcek(sağ alt köşe) modelinin dizaynındaki yeniliklerin, ileriki yıllarda ortaya çıkan Suv araçlara esin kaynağı olduğu söylenir. Ayrıca Anadol fiber- glass şasi üretiminin dünyadaki öncülerindendir. İnternetten öğrendiğim bir bilgiye göre üretilmesi planlanan fw11 model araç projesi, üretim Taunus'a dönünce Fransız Citroen firmasına satılmış ve Citroen'in BX adıyla piyasaya sürdüğü bu araç firmanın en çok satılan aracı olmuş. Ama tüm bunların ötesinde öyle bir spor araba tasarımı var ki, zamanın çoğu spor arabalarına taş çıkarır: Anadol STC 16.
İnternette ilk gördüğümde herhangi bir Anadol modelinin, günümüz tasarım anlayışına göre modifiye edilmiş olabileceğini düşündüm ancak araştırdıkça öyle olmadığını gördüm. Anadol STC 16 (gençler arasındaki ismi 'süper türk canavarı') yalnızca 176 tane üretilmiş. Tasarımın sahibi ise Eralp Noyan adında bir Türk. Üretimin durdurulmasının sebebi ise gülünç: Arabanın iki kişilik olmasından dolayı iç pazarda talep görememesi (spor arabanın 4 kişilik olduğu nerede görülmüş!). Pek çok eski model araç tasarımı, bugün baktığımızda gözümüze çirkin geliyor ama STC 16'ya(sol üst köşe) baktığımızda, Amerikan 'muscle car'lardan bir eksiği olmadığını görüyoruz.
Bugüne baktığımızda, ülkemiz, araba dizaynından tutun her türlü parçayı kendi üretebilme imkanına fazlasıyla sahip. Ama Devrim ve Anadol gibi birçok girişimin uğradığı hüsranda tarihle sabit. Artık silkinip üretmemiz gerekiyor ama nasıl? Bunu çözebilmiş değiliz. Kısır ilerici-gerici tartışmalarına, tüketime, magazine odaklanmış ülkemizin çözebilmesine de ihtimal vermiyorum. Üreten, pazarlayan, zenginleşen bir ülkeye hasretim ve artık pek umudum yok açıkçası.
